Co powoduje ospę?
Ospa wietrzna jest chorobą zakaźną szerzącą się głównie wśród dzieci. Najczęściej występuje między 2 a 5 rokiem życia dziecka. Wywołuje ją wirus VZV, przenoszony drogą kropelkową.
Okres wylęgania choroby to 11-21 dni. Po tym czasie ujawniają się objawy zwiastunowe takie jak: pogorszenie samopoczucia, ból głowy, osłabienie, gorączka (raczej nie wysoka) oraz brak apetytu u dziecka. Pełny rozwój choroby ma najczęściej miejsce w 2-3 dni po zaobserwowaniu objawów początkowych. Wtedy też pojawia się swędząca wysypka. Zazwyczaj w pierwszej kolejności ujawnia się na tułowiu, po czym rozprzestrzenia się na inne partie ciała, obejmując nie tylko skórę, ale również błony śluzowe. Wysypka w przebiegu choroby zmienia swój charakter: początkowo ma postać czerwonych plamek, które następnie przemieniają się w grudki. Kolejnym etapem są pęcherzyki wypełnione przejrzystym płynem, który z czasem mętnieje, tworząc krosty. Te zaś kolejno przysychają, zmieniając się w strupki, po odpadnięciu których nie pozostaje ślad.
Zarówno wysypka, jak i złe samopoczucie dziecka oraz gorączka mogą występować
w różnym natężeniu – od przebiegu bardzo łagodnego po bardzo ciężki. Najczęstszym powikłaniem ospy jest zakażenie bakteryjne skóry, rzadko dochodzi do zapalenia płuc, zapalenia mózgu czy zapalenia mięśnia sercowego.
Bezpłatny mini-kurs e-mailowy · 5 dni
Zobacz dziecko, którym byłaś.
5 lekcji, które pomogą Ci zrozumieć, skąd biorą się Twoje reakcje wobec dziecka — i co możesz z nimi zrobić.
Zapisz się za darmo →
Przebycie ospy chroni przed ponownym zachorowaniem, jednak wywołujący ją wirus pozostaje w organizmie i może w przyszłości przypomnieć o sobie, wywołując półpasiec.
Ospa wietrzna jest szczególnie niebezpieczne dla osób o upośledzonej odporności (np. chorych na AIDS, poddawanych chemoterapii z powodu chorób nowotworowych), ale także noworodków, niemowląt i nastolatków. Zakażenie wirusem ospy jest też bardzo niebezpieczne dla kobiet w ciąży, gdyż może prowadzić do obumarcia płodu lub ciężkich wad wrodzonych. Także u osób starszych może prowadzić do poważnych powikłań, a nawet śmierci.
Jak się leczy ospę?
W powszechnej opinii choroby zakaźne wieku dziecięcego po prostu trzeba przejść. Kiedy na ciele dziecka pojawia się wysypka, należy jednak szybko udać się do lekarza rodzinnego w celu postawienia odpowiedniej diagnozy. Wysypka to częsty objaw różnych chorób, nie tylko wirusowych. Kiedy już wiadomo, że mamy do czynienia z ospą, powinniśmy zadbać przede wszystkim o to, aby dziecko przez okres choroby pozostało w domu i aby nie dopuścić do bliskiego kontaktu z osobami, które na ospę nie chorowały.
Chore dziecko może zarażać otoczenie drogą kropelkową już 2-3 doby przed pojawieniem się wysypki, aż do czasu kiedy ostatnie krostki przemienią się w strupki, czyli w około tydzień po pojawieniu się pierwszych zmian.
Dzieci z dobrą odpornością, u których choroba przebiega łagodnie, leczy się zazwyczaj objawowo poprzez obniżanie gorączki i stosowanie środków łagodzących swędzenie skóry takich jak: specjalne kremy, puder cynkowy czy kąpiele w letniej wodzie z mydłem.
Natomiast dzieciom z grup ryzyka, w tym o obniżonej odporności, które miały kontakt z chorym na ospę, podaje się zapobiegawczo immunoglobulinę o wysokim stężeniu przeciwciał przeciw wirusowi ospy. W przypadku rozwinięcia się choroby należy włączyć leczenie przeciwwirusowe acyklowirem. Przed ospą może również uchronić szczepienie. Wykonuje się je najczęściej pomiędzy 9 mż a 12 rż dziecka.
Pediatra radzi: Jak pomóc choremu dziecku łagodnie przejść ospę?
dr Marcin Dziekiewicz, pediatra
Gdy dojdzie już do rozwoju choroby, dużym problemem jest zazwyczaj wysoka gorączka. Należy ją obniżać. Pamiętajmy jednak, że u dzieci do 12 roku życia nie wolno podawać środków, w skład których wchodzi kwas acetylosalicylowy (aspiryna). Najkorzystniej będzie zastosować paracetamol.
Drugim frontem walki poza gorączką jest świąd. Tu najlepszy efekt przynoszą dostępne w aptece bez recepty kremy, pudry czy zwykła gencjana. Niekiedy lekarz może zadecydować o podaniu leków antyhistaminowych czy uspakajających.
Lekarz może podjąć decyzję o przepisaniu zarówno dziecku, jak i osobie dorosłej, leku antywirusowego – acyklowiru. Z przeprowadzonych badań klinicznych dotyczących roli acyklowiru w leczeniu ospy wietrznej wiemy, że stosowany doustnie nawet w przypadku lżejszej postaci ospy, skraca okres pojawiania się wykwitów skórnych, zmniejsza całkowitą ich liczbę oraz zapotrzebowanie na leki przeciwświądowe i przeciwbólowe. Warunkiem skuteczności jest podjęcie leczenia w ciągu pierwszej doby od początku choroby.
