powrót
Dla rodzicow Tradycje i święta Barbórka - górnicze święto

Barbórka - górnicze święto

Tekst Kamila Waleszkiewicz

Kiedyś w szkołach i przedszkolach hucznie obchodzono święto górnicze, a dziś...

Czy warto odnowić to święto, przypomnieć dzieciom trudy i niebezpieczeństwa pracy górników, ich bogatą kulturę i piękne stroje świąteczne? Z czym nam dorosłym kojarzy się Barbórka, a co pozostanie w pamięci naszych dzieci? Może warto ocalić od zapomnienia górnicze zwyczaje?

Kiedyś cała Polska uczestniczyła w świętowaniu. Wszystkie środowiska bez względu na rejon Polski. „dobrowolnie” angażowały się w uroczystości barbórkowe.

A czym dziś jest Barbórka dla dzieci w Warszawie?

Naszym dzieciom pewnie kojarzy się tylko z samochodowym Rajdem Barbórki. A czy pamiętamy dziś, kim była patronka górników? I nie tylko górników, bo również architektów, cieśli, dzwonników, kamieniarzy, kowali, saperów, a nawet producentów sztucznych ogni, a podczas II wojny światowej polskiego podziemia.

Święta Barbara

Nie mamy na jej temat zbyt wielu informacji. Za datę jej męczeńskiej śmierci przyjmuje się rok 305 lub 306. Legendy mówią, że nadzwyczajnej urody Barbara była córką bogatego poganina Dioskura z Heliopolis w Bitynii (leżącej w północnej części Azji Mniejszej). Dioskur piękną swą córkę wysłał na nauki do Nikomedii, nie spodziewając się, że zetknie się tam z chrześcijaństwem. A Barbara przyjęła chrzest, korespondowała nawet z jednym z wielkich pisarzy chrześcijańskich Orygenesem i na dokładkę złożyła śluby czystości i odrzucała kolejnych kandydatów do swej ręki.

Dioskur jako wysoki urzędnik był bardzo przywiązany do swego stanowiska, gdy dowiedział się o wszystkim, bojąc się o swoją pozycję i urząd, stał się prześladowcą córki. Zamknął ją w wieży, głodził, osobiście oskarżył ją przed sędzią, a gdy zapadł wyrok skazujący, sam uciął jej głowę. Jak głosi legenda w czasie tej okrutnej egzekucji piorun zabił go.

Według legendy, oczekującej na śmierć Barbarze anioł przyniósł Komunię Świętą. Dlatego uważana jest za patronkę dobrej śmierci i na wizerunkach przedstawiana jest często z Hostią w dłoni.

Na Górnym Śląsku jej obraz lub figura znajdują się nie tylko w każdym kościele, ale i w wielu domach, a także w kopalnianych cechowniach.

Jak obchodzono Dzień Św. Barbary?

Barbórka rozpoczynała się porannym przemarszem orkiestry górniczej i Mszą Św. Górnicy grali m.in. swój hymn. Później odbywały się wesołe Biesiady Górnicze.

Organizowano również „skok przez skórę”. Symbolizował on przyjęcie młodych adeptów sztuki górniczej do stanu górniczego. W kulminacyjnym momencie obrzędu każdy z kandydatów kolejno wymieniał swoje imię, nazwisko, miejsce urodzenia oraz narodowość i podnosząc dłoń ślubował, że chce „Wbrew trudom naprzód iść, I w głębi ziemi drogę kuć”. Zwyczajów górniczych jest znacznie więcej, ale nie będziemy ich tu wszystkich opisywać.

 

Na dzieciach duże wrażenie zawsze robił strój górniczy. Czy pamiętamy, z czego taki strój się składa?

Czako – to czapka z pióropuszem. W pracy pod ziemią wysoka, sztywna czapka spełniała rolę hełmu ochronnego

Pelerynka - Czasami dla ochrony przed wodą kapiącą ze stropu naciągano na głowę kaptur, który przedłużał się w dłuższą lub krótszą pelerynkę.

Aksamitne paski z guzikami po obu stronach bluzy to pozostałości po zaszywkach, w które wtykano nasączone siarką lonty, by nie zamokły i były pod ręką.

Pióropusz – to symbol miotełki z ptasich piór, którą górnik wymiatał drobny gruz z otworów strzałowych, a nosił ją zatkniętą przy czapce.

Obecnie kolory pióropusza mają różne znaczenia: zielony - oznacza członka nadzoru, biały - sztygara, czarny - zwykłego górnika, czerwony - członka orkiestry górniczej.

Górnicza szpada obecnie jest odznaką honorową dla wyróżniających się górników. Wywodzi się ona z broni używanej przez średniowiecznych poszukiwaczy złota, którym służyła do obrony.

Godło górnicze.

Godło stanowią młot żelazny, perlik, nie mający wystającego górą trzonka oraz klin żelazny również na trzonku, zwany żelazkiem.

Obecna forma godła została opracowana w jednym z przedwojennych czasopism górniczych w „Techniku" z 1928 rok. Całość daje się wpisać w koło, przy czym perlik spoczywa na żelazku.

Barwami górniczymi są czerń i zieleń.

Czerń symbolizuje ciemności podziemia.

Zieleń symbolizuje uczucia pracującego górnika, tęskniącego do przyrody i światła.

Nie mam przedszkolnego świętowania bez małego przedstawienia, oto kilka propozycji wierszyków napisanych specjalnie z okazji górniczego święta.

1. "W kopalni" - wiersz Tadeusza Kubiaka

Górnik świdrem węgiel kruszy,

z latarenki światło spływa.

Już wagonik z węglem ruszył,

winda w górę go porywa.

 

Jutro węgla bryły czarne

kolejarze w świat powiozą.

A pojutrze- piece nasze

będą grzały na złość mrozom.

 

2. "Węglowa rodzinka" - wiersz Marii Terlikowskiej

To węglowa jest rodzina:

parafina, peleryna,

duża piłka w białe groszki,[2]

i z apteki proszek gorzki,

 

i ołówek w twym piórniku,

i z plastiku sześć koszyków

gąbka, co się moczy w wodzie,

i benzyna w samochodzie,

czarna smoła, biała świeca-

to rodzina węgla z pieca.

 

Widzę już zdziwione miny..

- Co ma węgiel do benzyny?

- Czy jest z węglem spokrewniona

gąbka miękka i czerwona?

 

Otóż właśnie- wiem na pewno,

że jest jego bliską krewną:

węgla jest po odrobinie

w parafinie, w pelerynie,

w białej piłce w duże groszki

i z apteki- w proszku gorzkim,

i w ołówku w twym piórniku,

i w koszyku tym z plastyku...

Nawet świeczki, te z choinki-

to też węgla są kuzynki.

 

Lecz wśród wielkiej tej rodziny,

wśród kuzynów i rodzeństwa,

nie ma ani odrobiny

rodzinnego podobieństwa.

 

Węgiel jest jak czarna skała,

koszyk żółty, świeca biała.

Skąd się wzięły te różnice?

O! To już są tajemnice,

które kryją się w fabryce.

Wiersz ten może być małą inscenizacją, potrzebne rekwizyty: parafina, leki, ołówek, plastik, gąbka, świeca, benzyna, smoła, piłka w białe groszki, koszyk z plastiku.

Zachęcamy Was byście przypomnieli sobie jak pięknie wygląda górnicza orkiestra, jak będąc dziećmi zachwycaliście się kolorowym górniczym pióropuszem i opowiedzieli o tym wszystkim Waszym dzieciom. Niech i w nich Barbórka pozostawi swój ślad.

Barbórkowa kolorowanka

 
Pomóż się nam rozwijać. Podziel się tym artykułem na Facebooku:
zostaw komentarz
Twoje imię lub nick
CAPTCHA Image Przeładuj
Przepisz kod z obrazka
Twój komentarz Wyślij komentarz
komentarze
Ania
2011-11-25 21:11:22
Super! Dziękuję za informacje i pomysły! Oby wszystkie dzieci wiedziały coś o górnikach, ich patronce i owocach ich ciężkiej pracy! Pozdrawiam!

24WQE
2012-11-30 15:28:21
!!!!!!!!SKROCIC UBRANIE !!!!!!

W każdy czwartek wysyłamy najświeższe wiadomości
o imprezach dla dzieci, pomysłach na zabawy i konkursach
z atrakcyjnymi nagrodami. Wśród czytelników losujemy bezpłatne zaproszenia! Zapisz się - to nic nie kosztuje!
wybierz region: 
wpisz email:
akceptuję politykę prywatności
zobacz, jak wygląda newsletter

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

zapisz się na newsletter


Darmowy e-book dla Ciebie
Konkursy
Trudne emocje u dzieci. Konkurs dla Rodziców Trudne emocje u dzieci. Konkurs dla Rodziców

Twoje dziecko bywa nieposłuszne i zbuntowane, manipuluje innymi, domaga się wyłącznej uwagi? Jesteś zmęczony ciągłym testowaniem granic, dąsami oraz krzykiem i agresją? Odłóż na bok kary, nagrody i zakazy - naucz dziecko samodzielnego rozwiązywania problemów i radzenia sobie z emocjami. Nagrody w konkursie Miasta Dzieci i Wydawnictwa Edgard mogą Ci w tym pomóc!

Ratujmy Mikołaja. Konkurs Ratujmy Mikołaja. Konkurs

Gwiazdkowa komedia dla całej rodziny z mnóstwem piosenek i Krzysztofem Kowalewskim w roli najbardziej ulubionego Świętego wszystkich dzieciaków. Biegun Północny ma kłopoty. Gwiazdka pod znakiem zapytania. Ktoś porwał Świętego Mikołaja! Miasto Dzieci i Kino Świat zapraszają do udziału w Mikołajowym konkursie!

wszystkie
Czytelnia
Pomysły na andrzejkowe wróżby

Listopad to miesiąc niezwykły. Wchodzimy w niego tanecznym, halloweenowym krokiem, żeby potem w ciszy i zadumie wspominać bliskich, którzy odeszli. Koniec listopada także jest wyjątkowy. Zbliżają się ANDRZEJKI! A jeśli Andrzejki, to zabawa, wróżby i swawole! Chcielibyście sobie przypomnieć wróżby z dzieciństwa? Szukacie pomysłów na nowe andrzejkowe wróżenie? Zapraszamy!

Faworytki jesieni - gruszki na talerzu dziecka

Doskonałe na surowo, ale równie pyszne jako składnik deseru, sałatki, kompotu czy sosu. Klapsy, faworytki czy lukasówki – ich cudny aromat to wcale nie obietnica gruszek na wierzbie.

Zakupy
dodaj produkt
Oferujemy pomysłowe artykuły, które pozwolą stworzyć piękne dzieła.
Masz dość zmartwień, problemów i stresu? Te warsztaty internetowe uproszczą Ci życie
Rabat 10% od 26.11 do 6.12 - Zapraszamy do skorzystania z rabatu na zabawki drewniane z kuponem 10Drewno
Te warsztaty internetowe są dla Ciebie!
Odbierz prezent od Miasta Dzieci!
 
KALENDARZ WYDARZEŃ
grudzień 
dzisiaj
Pn Wt śr Cz Pt So Nd
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    
nasi eksperci
Wojciech Eichelberger
Psycholog, psychoterapeuta, współtwórca Instytutu Psychoimmunologii
Aneta Strelau
Dietetyk kliniczny z wieloletnim doświadczeniem
zadaj pytanie