powrót
Dla rodzicow Tradycje i święta Pańska skórka na warszawskich cmentarzach

Pańska skórka na warszawskich cmentarzach

Tekst Małgorzata Klejn
Pańska skórka - makabryczna mordoklejka czy piękna tradycja? Przez małych i starszych smakoszy porównywana do krówek, nugatu, bez, tureckiego rachatłukum, rozpuszczalnych gum do żucia - nieprzyzwoicie słodka, smakołyk z gatunku "mordoklejek", niebezpieczna dla zębów i co roku święcąca kulinarne triumfy.

Mowa oczywiście o pańskiej skórce. Kiedyś kremowej, dziś najczęściej sztucznie różowej, zawiniętej w pergamin, sprzedawanej tuż obok zniczy i wieńców przed cmentarnymi bramami, głównie 1 listopada.

Kontrowersyjna dla rodziców, ulubiona przez dzieci

Żaden chyba smakołyk nie wzbudza tylu kontrowersji. Jedni zajadają się nią co roku w Święto Wszystkich Świętych (kiedyś Wszystkich Zmarłych) i Zaduszki i odnajdują w niej smak dzieciństwa, inni przyglądają się podejrzliwie... Argumentów przeciwko „pańskiej skórce" wytacza się (i wytaczało) wiele - nie wiadomo gdzie powstaje, kto ją pakuje, co wzbudza obawy rodziców, że produkcja i sprzedaż nie spełnia zasad higieny, jest niezdrowa, i oczywiście, „nie wypada jeść w okolicy cmentarza". Niektórzy dodają z rozbawieniem „a skąd wiadomo CZYJA to skórka?" i nie wahają się przed makabrycznymi sugestiami... Dorośli może reagują na takie opowieści obrzydzeniem - ale większość dzieciaków tym bardziej ciekawa jest tego tajemniczego przysmaku.

Pańska skórka ikoną Warszawy?

W 2007 roku Gazeta Stołeczna zaproponowała kandydaturę pańskiej skórki na jedną z nowych ikon Warszawy! (www.miasta.gazeta.pl/warszawa/1,78586,3926023.html) „Słodki specjał typowo warszawski" , jak zachwalała kandydaturę redakcja, rzeczywiście nie jest zbyt znany w innych częściach Polski. W Krakowie podobną do pańskiej skórki rolę spełnia „turecki miodek" przysmak z karmelu i orzechów (przez wielbicieli czarnego humoru zwany „trupim miodkiem"). W sondażu internauci wskazywali pańską skórkę jako współczesną ikonę Warszawy tuż za Pałacem Kultury i Muzeum Powstania Warszawskiego.

Historia pańskiej skórki

Z pewnością zajadano się nią już przed 1908 rokiem - informacja o niej znajduje się w słowniku warszawskim z tego właśnie roku. Z początku nazywano ją panieńską skórką (może dlatego, że przypomina w dotyku gładką skórę, a może by podkreślić delikatność i zasugerować wytworność smaku?) i sprzedawano w aptekach jako lekarstwo na kaszel. Potem zaczęto zapewne poddawać w wątpliwość skuteczność tego „lekarstwa" i panieńskiej skórce pozostała jedynie rola przysmaku. A może pierwotna receptura została zapomniana?

Pani Jadwiga z Muranowa opowiada o popularności pańskiej skórki w latach trzydziestych: "Był to jeden z najbardziej popularnych dziecięcych przysmaków, sprzedawany wprost z koszy wszędzie - na rogach większych ulic, w parkach, na bazarach, przed kinami. Teraz widuję ją jedynie przy cmentarzach, podobno jest też na Starówce ".

 

Małgorzata Baranowska, poetka i od dzieciństwa mieszkanka warszawskiej Ochoty, na łamach Ochotnika wspomina, że po wojnie sprzedawano pańską skórkę pod Kościołem Św. Jakuba na placu Narutowicza.

Dziś znajdziemy ten przysmak jedynie przy cmentarnych bramach lub na okolicznościowych jarmarkach - czasem, z rzadka, mignie na bazarze przy hali Mirowskiej lub na Starówce. Dawniej sprzedawcy przywozili smakołyk w dużych blokach i zależnie od życzenia klienta, odrąbywali odpowiedni kawałek siekierką. Niektórzy twierdzą, że pańska skórka wywodzi się z Pragi.

Pańska skórka na Liście Produktów Tradycyjnych

Niedawno - 30 stycznia 2008 roku - pańska skorka została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych. Oznacza to, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi obejmuje ją szczególnymi formami promocji - m.in. poprzez publikację informacji o skórce na swoich stronach internetowych (www.minrol.gov.pl) . Kupując produkty z tej listy mamy pewność, że konsumujemy charakterystyczne dla danych regionów, tradycyjne potrawy, poznajemy regionalne smaki Polski.

Z czego zrobiona jest pańska skórka?

Podobno zawiera cukier (lub miód albo melasę), białka jaj kurzych (ubite na pianę), ocet (lub sok z cytryny) i wodę albo sok np. malinowy do barwienia.

Jeść czy nie jeść? Oto jest pytanie;)

Z pewnością warto chociaż raz spróbować pańskiej skórki, kupionej w dzień Wszystkich Świętych. Ta słodka, warszawska tradycja może stać się pięknym wspomnieniem z dzieciństwa. Niezwykle intensywna słodycz może rozweselić dziecko po melancholii spaceru wśród grobów. Poza tym - to bardzo przyjemna świecka tradycja:) W rozmowie ze sprzedawczyniami spod bramy Powązek, dowiedzieliśmy się, że pańska skórkę sprzedaje się przy cmentarzach, bo... taki jest zwyczaj:))

Zdaje się, że nikt nie zna odpowiedzi skąd ten zwyczaj pochodzi... Czemu pańskiej skórki nie sprzedaje się, jak innych słodyczy, wszędzie gdzie się da?

Może przyczyną jest niewielka liczba cukierni znających dawną recepturę? Może intensywna sprzedaż pańskiej skórki właśnie w Zaduszki to niezły chwyt marketingowy - smakołyk kojarzy się jednoznacznie z wyjątkowym okresem roku, poprzez sprzedaż w określonych miejscach staje się swoiście elitarny i niedostępny na życzenie... Tak rodzą się kulinarne tradycje i piękne wspomnienia.

Zdjęcia Łukasz Rawa.

 
Pomóż się nam rozwijać. Podziel się tym artykułem na Facebooku:
zostaw komentarz
Twoje imię lub nick
CAPTCHA Image Przeładuj
Przepisz kod z obrazka
Twój komentarz Wyślij komentarz
komentarze
gusia
2010-09-25 12:28:58
witam moze ktos wie gdzie hurtem mozna nabyc to cudenko???pozdrawiam

Ja
2010-10-31 09:20:00
NIE KUPUJCIE SKÓRKI POD CMENTARZEM NA WŁOCHACH. Kupiłam wczoraj, nie dość, że kleiła się do papierka, to po odklejeniu okazało się że w środku są włosy lub sierść, a w reszcie w środku był papier (!). Paskudztwo!

varsovia
2010-10-31 21:18:54
To co obecnie sprzedają to nie pańska skórka, to oszustwo. Twarde ze mozna połamać sobie żeby a nie smakować, w dzieciństwie to była prawdziwa pańska skórka

marta
2010-11-01 14:47:07
Najlepsza skórka jest pod Powązkami! W tym roku wyjątkowo pojechałam na groby do Olsztyna, a tu szok; ni ma! Nie wiedziałam, że to rdzennie warszawski przysmak.

drus
2010-11-02 11:04:47
w tym roku pańska skórka wyszła poza Warszawę, widziałem jak sprzedawano ją w Klembowie pod cmentarzem

freakx
2010-12-17 21:26:39
a ja mam \"Pańską Skórkę\" teraz, w taki mróz smakuje jeszcze lepiej, zapraszam na allegro! freakx

Maria
2011-01-11 20:32:21
Pańska skórka - pychota, mniam!!!

Karolka1234
2011-11-01 08:21:09
Na widok Pańskiej Skórki bierze mnie ochota,aby ją zjeść!MNIAM!!!

zozo
2012-07-10 20:20:53
jestem z Pomorza i pierwsze słyszę o czymś takim

DARO
2012-10-03 10:30:31
Pyszna Pańska Skórka jest pod cmentarzem Bródnowskim - tanio bo po 1,5zł

gosia
2012-12-08 12:59:57
pokazała się skórka kolorowa typowa podróba (wielo-smakowa)ohyda jak oscypki z krowiego mleka

VxooxV
2013-06-10 02:55:27
Skorka panska - slodziuska pychotka. Mozna zrobic ja tez w domu

VxooxV
2013-06-10 02:58:47
Ty varsowia gluptaku. Panskiej skorki sie nie gryzie tylko ssie. Dobrze ze jest twarda, bo wlasnie tak sie nia mozna delektowac, a jakby byla miekka to ludzie by ja raz dwa pogryzli i polkneli

HURTOWNIA
2013-10-03 10:37:09
JAK CO ROKU JEDYNA W WARSZAWIE HURTOWNIA PAŃSKIEJ SKÓRKI ZAPRASZA DO ZAKUPU TEGO SPECJAŁU! WSZYSTKO PRODUKOWANE WEDŁUG ORYGINALNEJ RECEPTURY PRZEKAZYWANEJ OD DEKAD Z POKOLENIA NA POKOLENIE 504734131

IZA
2013-11-20 19:09:13
WITAM JA ROWNIEŻ W TYM ROKU WRÓCIŁAM Z GROBÓW BLISKICH NA ŚLĄSK PRZYWOŻĄC DLA SIOSTRY I ZNAJOMYCH PAŃSKĄ SKÓRKĘ SMAKI DZIECIŃSTWA I SUPER ŻE KTOŚ JESZCZE WIE JAK ZROBIĆ TEN CUKIERECZEK POZDRAWIAM !

W każdy czwartek wysyłamy najświeższe wiadomości
o imprezach dla dzieci, pomysłach na zabawy i konkursach
z atrakcyjnymi nagrodami. Wśród czytelników losujemy bezpłatne zaproszenia! Zapisz się - to nic nie kosztuje!
wybierz region: 
wpisz email:
akceptuję politykę prywatności
zobacz, jak wygląda newsletter

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

zapisz się na newsletter


Proste Życie w 21 dni
Konkursy
Konkurs z piratem Rabarbarem Konkurs z piratem Rabarbarem

Kolejna część przygód sympatycznego pirata już w wersji do słuchania! Tych, którzy śledzili jego wcześniejsze perypetie, do zabawy namawiać nie trzeba. Jeśli natomiast nie znacie jeszcze Rabarbara, to najwyższy czas, aby zaprzyjaźnić się z tym uroczym piratem. Wraz z Wydawnictwem BIS zapraszamy do udziału w pirackim konkursie!

Konkurs na dobry sen. Bajki do poduszki Konkurs na dobry sen. Bajki do poduszki

"Weź do ręki książkę pełną bajek, baśni. Przenieś się z nami w świat wyobraźni. Znajdziesz tu ciekawych opowieści wiele. A każdy bohater będzie przyjacielem. Zostanie przy Tobie by odgonić duszki. Wygraj zestawy bajek do poduszki!" Miasto Dzieci i Wydawnictwo Martel zapraszają do zabawy! Do zwycięzców powędrują zestawy książek i słuchanek.

wszystkie
Czytelnia
Krążki z jabłkiem

Pyszny, ciepły deser. Robi się go kilka minut, a nie ma domownika, którego nie skusiłyby tak smacznie podane jabłka. My z mężem znamy ten smak z dzieciństwa i z pełną odpowiedzialnością stwierdzamy, że nie stracił na "uroku". Tajemnicą sukcesu są chyba pyszne, jesienne, chrupiące jabłka.

Debiut dziecka w roli przedszkolaka

Pierwsze dni pobytu dziecka w przedszkolu to czas wyzwań i emocji zarówno dla dziecka jak i jego rodziców, to ważny etap w ich życiu. Do tej nowej sytuacji rodzice muszą przygotować i siebie, i dziecko. Jak łagodnie przejść przez trudny okres debiutu w roli przedszkolaka radzi dr Teresa Neckar-Ilnicka, pedagog z Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Odbierz prezent od Miasta Dzieci!
Zakupy
dodaj produkt
Masz dość zmartwień, problemów i stresu? Te warsztaty internetowe uproszczą Ci życie
Oferujemy produkty stymulujące zmysł dotyku i nie tylko. Sprawdź!
W naszej ofercie znajdą Państwo zabawki, które łączą zabawę z nauką. Polecamy!
Te warsztaty internetowe są dla Ciebie!
 
KALENDARZ WYDARZEŃ
wrzesień 
dzisiaj
Pn Wt śr Cz Pt So Nd
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930     
nasi eksperci
Wojciech Eichelberger
Psycholog, psychoterapeuta, współtwórca Instytutu Psychoimmunologii
Aneta Strelau
Dietetyk kliniczny z wieloletnim doświadczeniem
zadaj pytanie