W ostatnich dniach pracownicy Stowarzyszenia WIOSNA częściej odbierają maile i telefony w sprawie 1 procenta. – Choć ten mechanizm w Polsce funkcjonuje od 2004 roku, tak naprawdę znaczna część podatników wciąż nie zdaje sobie sprawy z zasad jego działania – mówi Dominika Langer-Gniłka, dyrektor Stowarzyszenia WIOSNA. – Stąd pytania, wątpliwości, a nawet czysto kuriozalne sytuacje. W ubiegłym roku zadzwoniła do nas miła starsza pani, która była darczyńcą w akcji SZLACHETNA PACZKA. Powiedziała, że mieszka na sąsiedniej ulicy, więc chyba nie ma sensu tracić pieniędzy na przelew – i zaproponowała, że swój 1 procent po prostu nam przyniesie! Ta i inne historie pokazują nam, że wciąż potrzebna jest „pozytywistyczna” praca nad upowszechnieniem wiedzy o 1 procencie. I taką pracę zamierzamy wykonać!
Co jest najczęstszym tematem wątpliwości związanych z 1 procentem? Zdaniem pracowników Stowarzyszenia WIOSNA, społeczna niewiedza koncentruje się między innymi wokół sposobu, w jaki pieniądze trafiają na konto organizacji, przeświadczenia, że 1 procent uderza po kieszeni podatnika, a także niejasności, kto, komu i jak może go przekazać. Przypomnijmy więc:
1 procent podatku to mechanizm, który od 2004 roku wspiera w Polsce organizacje pożytku publicznego – czyli te działające zgodnie ze szczególnymi wymogami ustawodawcy. Właśnie im
1 procent swojego podatku przekazują podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, tzw. „ryczałtowcy” (opodatkowani ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych), podatnicy „liniowi” (objęci 19-procentową stawką podatku) oraz czerpiący dochody z obrotu papierami wartościowymi lub pochodnymi instrumentami finansowymi, a także osoby, które sprzedały nieruchomości i mają obowiązek złożenia PIT-39. Niby jasne, ale na przykład osoby starsze często nie wiedzą, czy 1 procent dotyczy także ich. – Słyszałam, że jest coś takiego, ale myślałam, że emeryt nie może brać w tym udziału – wyznaje pani Janina z Krakowa (71 l.). – Dopiero w tym roku wnuczka wytłumaczyła mi, na czym polega 1 procent. Jest wolontariuszką WIOSNY; pomaga w nauce 8-letniemu chłopcu z wielodzietnej rodziny. Oczywiście przekażę na ten cel mój 1 procent, choć trochę z tym zachodu – deklaruje pani Jasia. W rozliczaniu podatku emerytów i rencistów wyręcza bowiem ZUS. Jeśli pani Janina chce przekazać 1 procent, musi samodzielnie wypełnić PIT-37.
A co z podejrzeniem, że 1 procent uderza po kieszeni podatnika? – Nieprawda – zaprzecza Dominika Langer-Gniłka. – 1 procent to część naszego podatku, który tak czy inaczej należy się skarbowi państwa. To, że możemy zdecydować o jego przeznaczeniu, nie oznacza, że wydajemy na wybraną organizację własne pieniądze. Po prostu dysponujemy kwotą, którą inaczej skarb państwa wydałby według własnego pomysłu.
Wiele osób myśli też, że ich 1 procent jest za mały, żeby go komukolwiek przekazywać. – Tak, to częsta obawa – potwierdza szefowa WIOSNY. – Spotkałam się nawet z poglądem, że kilkuzłotowe kwoty to nawet wstyd przekazywać! Tymczasem najmniejsza nawet suma urośnie do rangi poważnego kapitału, jeśli na jej przekazanie zdecyduje się duża liczba osób.
Wreszcie kwestia „techniczna”: czy 1 procent trzeba wpłacić na konto organizacji? – Nie, ta zasada już nie obowiązuje – mówi Dominika Langer-Gniłka. – Teraz wystarczy tylko wpisać do formularza PIT nazwę organizacji i jej numer KRS – w przypadku WIOSNY to numer 00 00 05 09 05. Nie jest natomiast potrzebny numer konta bankowego ani tym bardziej wpłata. To urzędnik, a nie podatnik zajmuje się przelewem. Ma na to czas do końca sierpnia.
Jak widać, mechanizmowi 1 procenta wciąż towarzyszy spora doza społecznej rezerwy. Mimo to… – Zdarzają się „jednoprocentoentuzjaści” – uśmiecha się szefowa WIOSNY. – Odwrotnie niż sceptycy, są oni na tyle przekonani do 1 procenta, że wręcz chcieliby jego zasady rozszerzyć. Jak? Pytają nas na przykład, czy swój 1 procent mogą podzielić między kilka organizacji. Niestety, nie da się tego zrobić – można za to zmienić wybór organizacji w przyszłym roku. Wyjątkiem będzie sytuacja, gdy podatnik musi złożyć kilka zeznań, np. PIT-28 rozliczając przychody z najmu opodatkowane ryczałtem, PIT-37 wykazując dochody z pracy oraz PIT-38 wykazując dochody z giełdy. Wtedy w każdym zeznaniu można wpisać inną organizację.
Na koniec gorąca ostatnio kwestia wydatkowania środków z 1 procenta przez organizację. – Wokół tego tematu rozgorzała burzliwa społeczna debata – przyznaje dyrektorka WIOSNY. – To prawda, że w formularzu PIT można wpisać szczegółowy cel, na który przekazujemy nasz 1 procent. Jednak zgodnie z prawem o wydatkowaniu środków decyduje organizacja. Dzięki temu nie dochodzi do sytuacji, w której na jedną potrzebującą osobę przypada multum środków, za to inna, którą na przykład nie zainteresowały się media, zostaje zupełnie bez pomocy – mówi Dominika Langer-Gniłka. – Działając na rynku pomocy społecznej od 9 lat wiemy, jak ważne są jasne i sprawiedliwe standardy pomocowe. Dlatego w dyskusji wokół wydatkowania środków z 1 procenta opowiadamy się po stronie organizacji. Naprawdę warto im w tej kwestii zaufać, jeśli pomoc ma być skuteczna i realnie trafiać do wszystkich potrzebujących! – punktuje.
Czy edukacyjna akcja WIOSNY przyniesie spodziewane efekty? – Im więcej ludzi dowie się podstawowych rzeczy o 1 procencie, tym więcej będzie wartościowych celów, zrealizowanych za środki z tego mechanizmu – twierdzi dyrektorka Stowarzyszenia. – Ważne, żeby nikt nie pozostał bez odpowiedzi. W WIOŚNIE zawsze na początku roku robimy 1-procentowe szkolenie dla całego naszego zespołu. Chcemy, by każdy mógł poczuć się w tej materii ekspertem.
Czy WIOSNA jest gotowa edukować także sympatyków innych organizacji? – Chętnie podzielimy się wiedzą – śmieją się pracownicy Stowarzyszenia. – Na pewno też spróbujemy wytłumaczyć, dlaczego warto przekazać 1 procent właśnie nam. WIOSNA pomaga konkretnym osobom, a nie anonimowej masie. SZLACHETNA PACZKA przed Bożym Narodzeniem trafia do konkretnej rodziny
w potrzebie, a właścicielem indeksu AKADEMII PRZYSZŁOŚCI zostaje konkretne dziecko. Darczyńca zna imiona i historie tych ludzi. Może się też dowiedzieć, jak jego pomoc wpłynęła na ich życie.
Po co więc WIOŚNIE 1 procent? – To szansa, by dobry, Wiosenny wpływ odczuło więcej osób – mówią pracownicy i wolontariusze Stowarzyszenia. – Tych konkretnych, nie anonimowych.
