Dlaczego dziecko tak często choruje?
Układ immunologiczny dziecka rozwija się stopniowo, a kontakt z kolejnymi patogenami pozwala mu wytwarzać odpowiedź odpornościową. Z tego względu u małych dzieci nawet 6–10 infekcji wirusowych rocznie może mieścić się w granicach normy, szczególnie w pierwszych latach uczęszczania do żłobka lub przedszkola.
Przeziębienia są wywoływane przez wiele różnych wirusów, dlatego przebycie jednego zakażenia nie zapewnia ochrony przed kolejnym. Dodatkowo kaszel i katar mogą utrzymywać się przez kilkanaście dni, co sprawia, że następujące po sobie infekcje sprawiają wrażenie jednej, przewlekłej choroby. Znaczenie ma jednak nie tylko częstotliwość zachorowań, ale przede wszystkim ich przebieg. Jeśli dziecko prawidłowo rośnie, rozwija się i odzyskuje energię pomiędzy infekcjami, zwykle przemawia to za prawidłowym funkcjonowaniem odporności.
Osłabienie u dziecka – nie zawsze winny jest układ odpornościowy
Ciągłe infekcje u dziecka mogą mieć związek z czynnikami środowiskowymi, sposobem odżywiania oraz współistniejącymi schorzeniami. Szczególnie istotne są:
- niedobory żywieniowe – niedostateczna podaż żelaza, cynku, białka i niektórych witamin może wpływać na funkcjonowanie układu immunologicznego. Niedobór żelaza, zwłaszcza prowadzący do niedokrwistości, może dodatkowo powodować osłabienie, bladość skóry i szybsze męczenie się;
- alergie i choroby układu oddechowego – alergiczny nieżyt nosa może powodować przewlekły katar i niedrożność nosa, które bywają mylone z kolejnymi przeziębieniami. Podobnie nawracający kaszel nie zawsze oznacza infekcję – może być objawem astmy;
- przerost migdałka gardłowego – sprzyja niedrożności nosa, oddychaniu przez usta i zaburzeniom wentylacji ucha środkowego, zwiększając ryzyko niektórych zakażeń;
- choroby przewlekłe – m.in. cukrzyca, choroby nerek czy niektóre wady wrodzone mogą zwiększać podatność na infekcje lub utrudniać regenerację;
- czynniki środowiskowe – kontakt z dymem tytoniowym, zanieczyszczonym powietrzem i dużą liczbą osób zwiększa ryzyko zakażeń dróg oddechowych.
Warto również pamiętać, że utrzymujące się zmęczenie u dziecka może mieć przyczyny niezwiązane bezpośrednio z infekcjami, np. zaburzenia snu, niedokrwistość lub nieprawidłową czynność tarczycy.
Częste infekcje u dziecka – jakie badania będą pomocne?
Jeżeli infekcje bardzo często powracają, a dziecko długo odzyskuje siły, pierwszym krokiem powinna być konsultacja pediatryczna. Lekarz ocenia częstotliwość i przebieg zakażeń, tempo wzrastania, sposób odżywiania oraz występowanie innych objawów. Badania laboratoryjne pomagają ustalić, czy za osłabieniem stoją niedobory, zaburzenia metaboliczne lub nieprawidłowości dotyczące komórek krwi. W zależności od sytuacji klinicznej lekarz może zalecić:
- morfologię krwi z rozmazem – umożliwia ocenę liczby erytrocytów, leukocytów i płytek krwi. Pomaga wykryć niedokrwistość oraz niektóre nieprawidłowości mogące towarzyszyć zaburzeniom odporności;
- ferrytynę i wybrane badania gospodarki żelazowej – pomagają ocenić zapasy żelaza. Wynik ferrytyny należy interpretować z uwzględnieniem ewentualnego stanu zapalnego;
- CRP i OB – mogą być pomocne w ocenie procesu zapalnego, jeśli objawy wskazują na jego obecność;
- glukozę i wybrane parametry czynności nerek – są rozważane przy podejrzeniu chorób metabolicznych lub przewlekłych;
- TSH i FT4 – mogą pomóc w rozpoznaniu zaburzeń czynności tarczycy, gdy osłabieniu towarzyszą inne charakterystyczne objawy;
- wybrane oznaczenia witamin i składników mineralnych – wykonywane w przypadku podejrzenia niedoborów żywieniowych.
Wybrane badania, takie jak morfologia krwi i CRP, można znaleźć m.in. w pakiecie Małego Dziecka rozszerzonym dostępnym w ALAB laboratoria. Pakiet nie zastępuje indywidualnie dobranej diagnostyki. Szczegółowe informacje o zakresie pakietu znajdują się na stronie: https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-malego-dziecka-rozszerzony.
Nie wszystkie wymienione badania są konieczne u każdego dziecka. Ich dobór powinien wynikać z objawów, wieku i wyników badania lekarskiego, a uzyskane wartości należy interpretować zgodnie z normami odpowiednimi dla wieku.
Kiedy podejrzewać niedobór odporności u dziecka?
Większość nawracających infekcji u dzieci nie jest spowodowana pierwotnym niedoborem odporności. Istnieją jednak sytuacje, w których należy rozważyć pogłębioną diagnostykę immunologiczną. Do sygnałów alarmowych należą:
- co najmniej dwa zapalenia płuc w ciągu roku;
- nawracające, ciężkie lub trudne do leczenia zapalenia zatok lub ucha środkowego;
- zakażenia wymagające długotrwałego leczenia lub dożylnego podawania antybiotyków;
- uporczywe pleśniawki, głębokie ropnie i nietypowe zakażenia;
- brak prawidłowego przyrostu masy ciała lub zaburzenia wzrastania;
- występowanie pierwotnych niedoborów odporności u członków rodziny.
W takich przypadkach lekarz może zlecić oznaczenie immunoglobulin IgG, IgA i IgM oraz rozważyć skierowanie do immunologa, niezależnie od wyników badań, jeśli objawy budzą podejrzenie niedoboru odporności. Specjalistyczna diagnostyka może obejmować ocenę subpopulacji limfocytów, funkcji przeciwciał czy aktywności układu dopełniacza. Sam fakt częstego chorowania nie wystarcza do rozpoznania niedoboru odporności. Szczególne znaczenie mają ciężkość zakażeń, ich nietypowy przebieg i odpowiedź na leczenie.
Jak wspierać odporność i regenerację dziecka?
Prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego zależy również od codziennych nawyków. Podstawą jest urozmaicona dieta dostarczająca odpowiednich ilości białka, witamin i składników mineralnych, regularny sen oraz aktywność fizyczna dostosowana do wieku.
Istotne znaczenie mają także szczepienia ochronne, higiena rąk, wietrzenie pomieszczeń i unikanie narażenia na dym tytoniowy. Suplementacja powinna odpowiadać rzeczywistym potrzebom dziecka, a preparaty witaminowe nie zastępują diagnostyki przyczyn przewlekłego osłabienia. Jeśli nawracającym infekcjom towarzyszą niepokojące objawy, warto skonsultować się z pediatrą. Ocena pediatryczna, w razie potrzeby uzupełniona odpowiednio dobranymi badaniami, pomaga odróżnić typowe dla wieku infekcje od problemów zdrowotnych wymagających dalszego postępowania.
Bibliografia:
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/kiedy-podejrzewac-niedobory-odpornosci-u-dzieci/ [dostęp: 17.10.2026]
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/przeziebienie-czym-jest-objawy-przeziebienia-ile-trwa/ [dostęp: 17.10.2026]
- Leonardi L, Rivalta B, Cancrini C, Chiappini E, Cravidi C, Caffarelli C, Manti S, Calvani M, Martelli A, Miraglia Del Giudice M, Duse M, Marseglia GL, Cardinale F. Update in Primary Immunodeficiencies. Acta Biomed. 2020 Sep 15;91(11-S):e2020010.
- Ng KF, Goenka A, Manyika F, Bernatoniene J. The Multifaceted Syndromic Primary Immunodeficiencies in Children. J Clin Med. 2023 Jul 28;12(15):4964.
Artykuł sponsorowany