Akcja - Zabierz dyslektyka do optyka-optometrysty lub okulisty

Dysleksja i zaburzenia koncentracji uwagi są plagą współczesnej edukacji szkolnej, a tymczasem okazuje się, że ogromna grupa dzieci zdiagnozowanych jako dyslektyczne, z zaburzeniami koncentracji bądź z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD) ma przede wszystkim problemy z akomodacją oka i widzeniem obuocznym!

Zaburzenia akomodacji oka oraz widzenia obuocznego – powodują, że czytany przez dziecko tekst rozmazuje się, rozdwaja, sprawia wrażenie przemieszczającego się... jest niestabilny. Dziecko, które nie widzi dobrze czytanego tekstu – słabo czyta. Dziecko, które nie widzi dobrze linijek w zeszycie słabo pisze. Mając problemy z czytaniem i pisaniem dziecko nudzi się, przeszkadza innym dzieciom – czyli nie koncentruje na lekcji. Osiąga słabsze od rówieśników wyniki w nauce.

Zaburzenia akomodacji oka nie bolą Mięśnie akomodujące nie są unerwione, dlatego nie czujemy kiedy dochodzi do ich przeciążenia, przemęczenia, czy skurczu.

Dziecko, które ma zaburzenia widzenia nie wie, że źle widzi, nie ma porównania, w konsekwencji nie umie powiedzieć nam o swoich problemach.

Zaburzenia akomodacji oka i widzenia obuocznego nie są chorobą, nie są wadą wzroku, choć mogą być z nią powiązane, są najczęściej czasową dysfunkcją – którą w większości przypadków można usunąć odpowiednią higieną życia i ćwiczeniami w gabinetach optycznych bądź okulistycznych. Niestety znaczna większość nauczycieli, psychologów, pediatrów, rodziców, a nawet czasami okulistów o tym nie wie.

Celem akcji „Zabierz dyslektyka do optyka-optometrysty lub okulisty” jest spowodowanie wzrostu świadomości i wiedzy społeczeństwa - rodziców, nauczycieli, psychologów, pracowników pomocy społecznej, a także środowiska medycznego – na temat skali zjawiska, możliwości diagnostycznych, profilaktyki zdrowotnej i sposobów „rehabilitacji”, likwidacji zaburzeń. Chcemy by akcja przyczyniła się do wzrostu wykrywalności i likwidacji w/w zaburzeń widzenia u dzieci. Wzrost świadomości społecznej dotyczącej zaburzeń akomodacji oka i widzenia obuocznego jest niezbędny do tego by nasze przyszłe pokolenia były lepiej wyedukowane i wychowywały się bez tzw. „problemów szkolnych” związanych z pisaniem i czytaniem.

Akcję „Zabierz dyslektyka do optyka-optometrysty lub okulisty” planujemy przeprowadzić w całej Polsce lecz na początek skupiamy się na działaniach warszawskich, chcemy by stały się modelem dla całej Polski.

HASŁO AKCJI:

Kim jest optometrysta?

Optometrysta to:

1. osoba, ukończyła studia wyższe i uzyskała tytuł magistra oraz ukończyła studia podyplomowe z optometrii obejmujące co najmniej 600 godzin kształcenia zawodowego;
2. osoba, która ukończyła studia wyższe i uzyskała tytuł magistra na kierunku fizyka w zakresie optometrii

W Polsce, podobnie jak w innych krajach Europy istnieje zawód optometrysty. Aktem prawnym zawierającym wykaz zawodów i specjalności występujących w Polsce jest rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. Nr 265, poz. 2644).

Wiodącym ośrodkiem kształcącym optometrystów w kraju jest Akademia Medyczna w Poznaniu (program dwuletniego kształcenia podyplomowego). W toku kształcenia optometrysta nabywa umiejętności m.in:

- wykonywania pomiarów parametrów układu wzrokowego zakresie niezbędnym dla potrzeb korekcji optycznej, za pomocą testów, urządzeń i przyrządów przeznaczonych do badania, wykrywania i diagnozowania wad układu wzrokowego oraz programów komputerowych, urządzeń i środków pomocniczych niezbędnych do prawidłowego wykonania pomiarów i oceny ich wyników;

- prowadzenia badań przesiewowych w celu wykrycia wad wzroku oraz odstępstw od norm fizjologicznych układu wzrokowego;

- przeprowadzania i nadzorowania treningu oraz na zlecenie lekarza rehabilitacji układu wzrokowego w aspekcie przywrócenia sprawności wzrokowej w zależności od wad układu wzrokowego pacjenta.

Źródło informacji: Storna internetowe Ministerstwa Zdrowia www.mz.gov.pl

Dlaczego „lub okulisty”?

Dlatego, że tylko nieliczni okuliści zajmują się zaburzeniami akomodacji oka i widzenia obuocznego.

Dlaczego dyslektyka?

Dlatego, że objawy zaburzeń akomodacji oka i widzenia obuocznego są tożsame z objawami dysleksji.

Choć dysleksja wydaje się być powszechna to jednak wciąż jej mechanizmy nie są do końca poznane, być może jedną z przyczyn jest pomijanie w badaniach nad dysleksją zaburzeń widzenia, wynikających ze złej pracy soczewki oka (akomodacja oka) i braku współpracy pomiędzy obydwoma naszymi oczami (widzenie obuoczne).

Biorąc pod uwagę powyższe - na potrzeby naszej akcji stworzyliśmy określenie OPTO-DYSLEKSJA.

OPTO-DYSLEKSJA to zespół specyficznych trudności, objawiających się tak jak dysleksja rozwojowa, w znaczącym stopniu utrudniających naukę czytania i pisania, których podłożem są zaburzenia akomodacji oka i widzenia obuocznego.

Inaczej ujmując, opto-dysleksja to trudności w nauce pisania i czytania, objawiające się jak dysleksja, a wynikające z zaburzeń widzenia, takich jak nieprawidłowa akomodacja oka i zaburzone widzenie obuoczne (nieprawidłowa konwergencja).

OBAJWY OPTO-DYSLEKSJI:

Objawy opto-dysleksji są ściśle powiązane z tym, jak widzi oko którego akomodacja jest niewłaściwa.

A zaburzenia akomodacji oka i widzenia obuocznego powodują, że czytany przez dziecko tekst jest nieostry, czasami podwójny, pulsujący, przemieszczający się, tło wokół liter chwilami lub na dłużej żółknie... Oko akomodując za słabo lub za mocno uzyskuje nieostre obrazy na soczewce. Mózg otrzymując sygnał, że obraz jest nie ostry zaprzęga do pracy mięśnie zewnętrzne oka - poruszające gałkami ocznymi. Cały układ wysila się i pracuje ponad miarę powodując dyskomfort dla patrzącego.

Jakie są w wyniku tych procesów objawy dysleksji i zaburzeń akomodacji oka powodujące trudności w nauce:

Pisania:
trudności z utrzymaniem pisma w liniaturze zeszytu
trudności w przepisywaniu
trudności w pisaniu ze słuchu
mylenie liter b-p, d-b, d-g, u-n, m-w, n-w (inwersja statyczna) s-z, dz-c, sz-s, o-a, ł-l, ę-e
trudności w pisaniu wyrazów ze zmiękczeniami, dwuznakami, głoskami tracącymi dźwięczność
opuszczanie drobnych elementów liter, gubienie liter, opuszczanie końcówek i cząstek wyrazów
błędy ortograficzne wynikające ze słabszej pamięci wzrokowej
zniekształcanie graficznej strony pisma
wolne tempo pisania
trudności w różnicowaniu wyrazów podobnie brzmiących (np. bułka - półka);
złe rozmieszczenie pracy pisemnej w przestrzeni;

Czytania:

wolne tempo, niepewne, "wymęczone",
błędy w czytaniu: zamiana liter, opuszczanie liter, zamiana brzmienia, nieprawidłowe odczytywanie całych wyrazów
trudności we właściwej intonacji czytanej treści – zbytnia koncentracja na technice obniża rozumienie czytanej treści
rozpoznawanie napisów po cechach przypadkowych – zgadywanie
opuszczanie linii lub odczytanie jej ponownie, gubienie miejsca czytania;
opuszczanie całego wiersza
zmiana kolejności liter i wyrazów,
przestawianie liter w wyrazie, co zmienia jego sens;
niechęć do czytania, zwłaszcza głośnego
trudności w dzieleniu dłuższych wyrazów na sylaby i syntezie sylab;
trudności w wyszukaniu najistotniejszej myśli w tekście.

PROFILAKTYKA:

Jakie są przyczyny powstawania w/w zaburzeń?

· Nadmierna ilość działań wymagających pracy z bliska
· Stresy, napięcia
· Niewłaściwa higiena życia

Na co dzień....

· Jak najczęściej spoglądaj w dal
· Rób częste, kilku minutowe przerwy (na spoglądanie w dal, odprężenie, gimnastykę) podczas pracy przy komputerze, oglądania telewizji, czytania gazet i książek
· Dbaj o relaks - odstresowanie
· Zdrowo się odżywiaj
· Dbaj o odpowiednią ilość snu

Ogólne przykłady ćwiczeń oka:
· Nawilżające: mruganie i ziewanie
· Odprężające: zasłanianie oczu dłońmi na kilka minut, tak by osiągnąć maksymalną ciemność
· Odprężające: obserwacja przedmiotów odległych (drzewa, dachy domów, chmury)
· Odprężające: „kąpiele” słoneczne
· Usprawniające: ruchy obrotowe ciała pobudzające mikrodrgania gałki ocznej
· Usprawniające: „rysowanie” palcem lub nosem ósemek w powietrzu

OBECNA SYTUACJA W POLSCE:

1. Polskie społeczeństwo nic nie wie o problemie
2. Brakuje odpowiednio wykształconych optometrystów i okulistów (w całej Polsce jest ich ok. 90-u)
3. Brakuje gabinetów specjalistycznej pomocy dzieciom dotkniętym w/w zaburzeniami
4. Nie przeprowadza się badań przesiewowych wykrywających w/w zaburzenia
5. Nie ma kanonu zaleceń profilaktycznych
6. Nie znamy dokładnej liczby dzieci mających w/w problemy
7. Nie ma ustawy ostatecznie i szczegółowo regulującej uprawnienia optometrystów

AKACJA – CEL:

Cele nadrzędne:

1. Wywołanie ogólnopolskiej debaty na temat opto-dysleksji:
- dyskusji o problemie, jego objawach, przyczynach, rozmiarach, profilaktyce
- dyskusji na temat możliwości przeciwdziałania, diagnozowania, leczenia, terapii w/w zaburzeń w specjalistycznych gabinetach
- dyskusji o sposobach pracy w szkole i poradniach psychologiczno-pedagogicznych z dzieckiem dotkniętym zaburzeniami akomodacji oka i zaburzeniami widzenia obuocznego

2. Mobilizacja środowiska okulistycznego i optometrycznego do podjęcia wszelkich działań przeciwdziałania problemom akomodacji oka i widzenia obuocznego, w tym:
- zachęta do podnoszenia kwalifikacji zawodowych lekarzy okulistów oraz optometrystów
- zachęta do tworzenia nowych gabinetów specjalistycznej pomocy
- zachęta do zwiększenia ilości studentów kierunków optometrii

Zmiany jakie chcemy osiągnąć:

Co naszym zdaniem powinno się zmienić w Polsce aby dzieci z w/w zaburzeniami miały szansę rozwijać się prawidłowo?

1. powinien nastąpić wzrost świadomości społeczeństwa polskiego (rodziców, lekarzy pediatrów, okulistów i lekarzy pierwszego kontaktu, pielęgniarek szkolnych i środowiskowych, nauczycieli i wychowawców, psychologów, pedagogów, reedukatorów, terapeutów i wszystkich innych osób pracujących z dziećmi) na temat zaburzeń akomodacji oka i widzenia obuocznego, ich skutków zdrowotnych, wpływu na rozwój intelektualny i emocjonalny oraz w temacie profilaktyki zdrowotnej
2. powinny zostać opracowane powszechne sposoby badań, rehabilitacji (treningu) i profilaktyki zdrowotnej w/w zaburzeń
3. powinny nastąpić zmiany w podejściu do problemu – zmiany mentalności - (obecnie pomija się w/w zaburzenia w powszechnych badaniach oczu, traktując je jako błahe, nie mające większego wpływu na życie i rozwój człowieka)
4. powinny nastąpić zmiany w sposobach pracy z dziećmi w środowisku medycznym i optycznym
5. powinny zostać wprowadzone ustawowe zmiany do kanonu badań przesiewowych oka dzieci zdrowych (wystarczy dodać kilka prostych czynności do badań przesiewowych, aby móc wykrywać w/w zaburzenia)
6. powinny powstać nowe miejsca badań i rehabilitacji w/w zaburzeń w całej Polsce (obecnie jest ich kilkadziesiąt, i są to prywatne gabinety, a dzieci do badań i być może rehabilitacji tysiące)
7. powinna rozwinąć się telemedycyna w zakresie badań przesiewowych ocz, wykorzystująca Internet
8. powinna zostać uchwalona ustawa o zawodzie optyka okularowego (obecny stan prawny nie reguluje obowiązków i uprawnień optometrystów – utrudniając osobom z w/w zaburzeniami dotarcie do fachowej i kompleksowej pomocy)

AKCJA – DZIAŁANIA:

- szkolenia dla nauczycieli, pedagogów, psychologów, pracowników społecznych, pielęgniarek szkolnych, rodziców – uświadamiające czym jest opto-dysleksja, jakie sa jej objawy, gdzie szukac pomocy, jaką profilaktykę stosować
- opracowanie sposobów, metod rozwiązania problemu w oparciu o rozmowy ze środowiskiem medycznym, optometrycznym, psychologiczno-pedagogicznym, nauczycielskim
- działania edukacyjne za pośrednictwem patronów medialnych poszerzające wiedzę społeczeństwa na temat opto-dysleksji (artykuły, wywiady, filmy, audycje)
- informacja o akcji poprzez plakaty w szkołach, przedszkolach, poradniach pedagogiczno-psychologicznych dla dzieci, przychodniach zdrowia dla dzieci.
- zapoznanie dzieci z problemem poprzez książkę z bajką i propozycją zabaw
- stworzenie bazy artykułów merytorycznych opto-dysleksji na www.miastodzieci.pl
- stworzenie bazy adresowej gabinetów optometrycznych i okulistycznych zajmujących się leczeniem zaburzeń na www.miastodzieci.pl
- utworzenie forum dyskusyjnego na www.miastodzieci.pl dla rodziców, środowiska medycznego oraz nauczycieli, pedagogów i psychologów

Optyk, optometrysta, okulista... Kto jest kim?

Czy są jakieś podstawy prawne mówiące o kompetencjach optyków okularowych i optometrystów, o tym kim są przedstawiciele tego zawodu, jaki jest ich zakres działania?

Optyk okularowy jest od dawna w Polsce zawodem rzemieślniczym, wykonującym i sprzedającym okulary. Projekt ustawy o zawodach medycznych, która niebawem wejdzie w życie, tak opisuje zadania zawodowe optyka okularowego:
1) wykonywanie pomiarów w zakresie niezbędnym dla potrzeb dobierania i wykonywania okularów;
2) dobieranie i wykonywanie okularów korekcyjnych i innych pomocy wzrokowych;
3) sprzedaż na podstawie zlecenia gotowych pomocy wzrokowych, w tym soczewek kontaktowych i środków do ich pielęgnacji;
4) dokonywanie napraw i konserwacji wszelkiego typu okularów i innych pomocy wzrokowych;
5) udzielanie instruktażu w zakresie posługiwania się pomocami wzrokowymi;
6) prowadzenie dokumentacji związanej z wykonywanym zawodem.

Optometria zaś to ciągle młoda dziedzina nauki, zwłaszcza w Polsce. Jest to dziedzina wiedzy stosowanej, której głównym przedmiotem zainteresowania jest proces widzenia, a zwłaszcza to, co służy ochronie, usprawnieniu, zachowaniu i rozwojowi tego procesu. Osoby zajmujące się zawodowo optometrią to optometryści, którzy, wedle ogólnoświatowej definicji, praktykują „w zakresie badania refrakcji i zaopatrzenia w pomoce wzrokowe, a także diagnozowania i właściwego postępowania w przypadku choroby oczu oraz rehabilitacji układu wzrokowego”. W Polsce zawód optometrysty zapoczątkowało powołanie pierwszego w Polsce Podyplomowego Studium Optometrii na Akademii Medycznej w Poznaniu w 1994 roku. Przygotowywany właśnie projekt ustawy o zawodach medycznych usankcjonuje prawnie wykonywane przez optometrystę zadania:

1) wykonywanie pomiarów w zakresie niezbędnym dla potrzeb korekcji optycznej, za pomocą testów, programów komputerowych, urządzeń i przyrządów niezbędnych do prawidłowego wykonania pomiarów i oceny ich wyników;
2) dobieranie soczewek okularowych i kontaktowych oraz aplikowanie soczewek kontaktowych;
3) projektowanie i wykonywanie wszelkiego typu okularów i pomocy wzrokowych w zależności od warunków anatomicznych pacjenta;
4) przeprowadzanie i nadzorowanie treningu oraz na zlecenie lekarza rehabilitacji układu wzrokowego w aspekcie przywrócenia sprawności wzrokowej;
5) prowadzenie dokumentacji związanej z wykonywanym zawodem, zapisywanie specyfikacji zalecanych pomocy optycznych;
6) udzielanie informacji o konieczności systematycznych badań narządu wzroku przez lekarza okulistę;
7) udzielanie porad odnośnie działania i stosowania wyrobów medycznych związanych z optyczną korekcją narządu wzroku.

Lekarz okulista natomiast to specjalista chorób oczu, w naszym kraju zajmujący się najczęściej wykonywaniem badań refrakcji i aplikowaniem soczewek kontaktowych, podczas gdy w krajach zachodnich niemal wyłącznie leczeniem chorób, pozostawiający optometrystom i optykom badanie refrakcji i dopasowywanie okularów oraz soczewek kontaktowych.

Jest jeszcze zawód ortoptystki, która to osoba zajmuje się następującymi rzeczami:
1) udział w badaniach oraz leczeniu zeza i niedowidzenia u dzieci;
2) prowadzenie ćwiczeń pleoptyczno-ortoptycznych u dzieci niedowidzących;
3) prowadzenie ćwiczeń widzenia obuocznego;
4) prowadzenie ćwiczeń rehabilitacyjnych aparatu ruchowego przed i po zabiegu operacyjnym w różnego rodzaju zezach;
5) użytkowanie aparatury niezbędnej w pracy ortoptystki;
6) prowadzenie praktyki ortoptycznej i strabologicznej;
7) komunikowanie się z dzieckiem i jego rodziną.

Koordynatorem i pomysłodawcą akcji jest
Kamila Waleszkiewicz kamila@miastodzieci.pl tel. 691 377 072

W akcję Zabierz dyslektyka do optyka-optometrysty lub okulisty" włączają się:

Fundacja Mama www.fundacjamama.pl
czasopismo Bliżej Przedszkola
poradnia Terapeuta
Centrum Poradnictwa Psychologiczno-Zawodowego ABBA www.cppz-abba.home.pl/cppz
Polskie Towarzystwo Optometrii i Optyki www.ptoo.pl
Polski Portal Edukacyjny www.interklasa.pl
Eduinfo.pl Wszystko na temat oświaty www.eduinfo.pl
wortal dla rodziców www.edziecko.pl
Urząd Dzielnicy Ochota m.st Warszawy
współpraca: "Świat Okularów" Magazyn dla optyków.

Organizatorem akcji jest: Wortal Miasto Dzieci oraz powstająca właśnie Fundacja Akademia Młodych.

Zobacz tez inne artykuły dotyczące tego tematu:
Wykład dotyczący problemów z widzeniem u dzieci zdrowych
Moje dziecko słabo czyta i pisze
Bajka dla opto-dyslektyków

Ilustracja do "Bajki dla opto-dyslektyków" autorka Barbara Kuropiejska