Problemy w nauce czytania , a nauczyciel

Dysleksja powoduje również trudności w matematyce – czytanie ze zrozumieniem, czy przepisywanie cyfr i liczb w dobrej kolejności.  Zaleta uczenia dyslektycznego jest fakt, że często potrafi zaproponować oryginalny sposób rozwiązania zadania, lecz niestety popełnia przy tym proste błędy rachunkowe. Jest w stanie wykonać w pamięci skomplikowane mnożenie, pisemnie jednak nie radzi sobie z prostymi działaniami. Trudność sprawia mu także nauka języków obcych, zwłaszcza angielskiego. Trzeba również pamiętać, że dysleksji towarzyszą zaburzenia emocjonalne, mają one charakter wtórny i są skutkiem wielomiesięcznych niepowodzeń szkolnych.

Dzieci dyslektyczne potrafią jednak maskować swoje braki w czytaniu i pisaniu, ponieważ najczęściej są to dzieci bardzo inteligentne. Dlatego może się zdarzyć, że dysleksja rozwojowa zdiagnozowana będzie późno, chociaż towarzyszy dziecku od początku nauki szkolnej. Często także  prowadzi do wtórnych objawów w postaci różnego rodzaju reakcji nerwicowych, a nawet do zaburzeń zachowania.

Nauczyciel przy postępowaniu z uczniem dyslektycznym musi wykazać się dużym zrozumieniem problemu, starać się zrozumieć jego potrzeby, możliwości i ograniczenia.  

Co może zrobić nauczyciel, by pomóc dziecku dyslektycznemu?

Nauczyciel może zapobiegać pogłębianiu się  trudności szkolnych poprzez:

- budowanie zaufania (zwłaszcza gdy mamy doczynienia z dzieckiem o trwałych urazach w nauce), co może także zapobiec w powstawaniu zaburzeń nerwicowych

- w przypadku dziecka z niezdiagnozowaną dysleksją, poprosić o konsultację u specjalisty

- nie  traktować go jak leniwego, niezdolnego, czy też chorego

- nie  karać za niepowodzenia, czy wciąż powtarzające się te same błędy

- unikać  rywalizacji, porównań do innych uczniów, jako metody mobilizacji do nauki

-    nie omawiać na forum klasy błędów ucznia, takie uwagi nauczyciel powinien przekazać swojemu uczniowi w miarę dyskretnie, a rozmowę potraktować raczej jako rodzaj „konsultacji”

Pracując z dyslektykiem należy :

- zapewnić mu miejsce jak najbliżej nauczyciela, tym poprawimy koncentrację i zmniejszymy rozpraszanie uwagi, a zwiększymy kontrolę nad pracą ucznia.

- unikać głośnego czytania na forum klasy, jeśli jest to niezbędne można poprosić ucznia o przeczytanie na przerwie, czy po lekcjach – takie postępowanie zawsze trzeba ustalić z rodzicami. Ocena z czytania głośnego nie powinna stanowić podstawy oceniania z języka polskiego

- czytanie ważnych lektur ograniczyć do istotnych wskazanych rozdziałów

- zezwolić na korzystanie z ekranizacji lektur: uczeń ma wyznaczone rozdziały do przeczytania, a z resztą książki zapoznaje się poprzez oglądanie ekranizacji, bądź też zezwolić na przeczytanie reszty rozdziałów przez rodziców

- kontrolować stopień zrozumienia samodzielnie czytanych przez uczniów poleceń podczas sprawdzianów (wolne tempo czytania, słabe rozumienie czytanego tekstu może uniemożliwić uczniowi poprawne wykonanie zadania na sprawdzianie)

- wydłużyć czas pracy ucznia przy pisaniu (musimy brać pod uwagę wolne tempo pisania, szybką męczliwość)

- dla dzieci ze znaczą dysgrafią przygotowywać notatkę z lekcji, którą wklejamy dziecku do zeszytu

- akceptować pismo drukowane, czy pisanie prac domowych na komputerze, zwłaszcza referatów czy wypracowań

- nie oceniać estetyki pisma

- pisemne sprawdziany ograniczyć do sprawdzenia wiadomości, stosować raczej testy, zdania niedokończone, czy uzupełnianie tekstów.

- odpytywać często ale z małej ilości materiału, nauczyciel powinien zadawać pytania precyzyjne, konkretne

- pozwolić dziecku odpowiadać z ławki (dzieci dyslektyczne charakteryzują się dużą wrażliwością emocjonalną, stres wywołania na środek, może spowodować „zablokowanie” dziecka)

- w żadnym wypadku nie wyrywać ucznia do odpowiedzi, można natomiast uprzedzić ucznia, że będzie pytany, takim postępowaniem pomożemy w opanowaniu napięcia emocjonalnego, które często blokuje możliwość wypowiedzi.

- oceniając prace pisemne brać pod uwagę zawartość merytoryczną pracy, a nie poziom ortograficzny czy graficzny

- oceniając pracę czy wypowiedź ucznia nauczyciel powinien unikać słów takich „nie” czy „źle”

- w nauce języków obcych łagodzić wymagania

- zaleca się, by dzieci dyslektyczne uczyły się tylko jednego języka obcego

- w matematyce, przy ocenie pracy ważne jest branie pod uwagę toku rozumowania, a nie tylko poprawnego wyniku

- należy systematycznie kontrolować postępy dziecka

- dziecko powinno zostać objęte specjalistycznymi zajęciami reedukacyjnymi

- problematykę dysleksji i sposób postępowania z uczniem powinni poznać wszyscy nauczyciele uczący dziecko

-    o ile to możliwe zaleca się wykorzystać nauczanie polisensoryczne (z wykorzystaniem zmysłów słuchu, wzroku dotyku a także ruchu)

Przykład nauczania polisensorycznego literek:

Dziecko utrwala kształt literki poprzez dotyk – wykorzystując zrobiony szablon z papieru ściernego, dziecko patrząc na literkę utrwala ją sobie wzrokiem, wodząc palcami po szablonie utrwala ją za pomocą dotyku. Do ćwiczenia dołączamy wypowiadanie głoski, którą symbolizuje.

Opracowała

Joanna Andrzejewska

Bibliografia:

1. Z. Bartkowski, Uczeń dysmatematyczny SOSW, Mława.

2. E. Gruszczyk-Kolczyńska, Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki WSiP, Warszawa 1994.

Zapraszamy także do lektury artykułów Percepcja wzrokowa, a opto-dysleksja w procesie nauki pisania i czytania oraz Miej oko na dysleksję!